تعداد مشاهده = 202

مشخصات مأخذشناختي

غيرت‏معقول،هدايت‏گررفتاراجتماعي

غيرت چيست؟ چه برداشت و قرائتي از غيرت وجود دارد؟ غيرت چه تعريف و مفهومي در فرهنگ جامعه‏ي اسلامي دارد؟ ارتباط ميان غيرت و تعصب در كجا است؟ حدود غيرت كدام است؟ آيا بايد غيرت داشت و...
بهترين و جامع‏ترين مفهومي كه مي‏توان از غيرت ارايه داد، حس مسئوليت پذيري و شهامت و استواري، در برخورد با مسايل مختلف زندگيِ اجتماعي است. غيرت به عنوان يك روحيه‏ي قوي و اراده راستين در انسان، مي‏تواند آن را در عرصه‏هاي مختلف زندگي اجتماعي در برخورد با مسايل استوار و ثابت قدم نگاه دارد. غيرت آن اراده و اعتقادي است كه باعث مي‏شود انسانِ بهره‏مند از اين روحيه، از اصول و مرام و منش اعتقادي خود گامي پس نگذارد و اهداف ارزش‏هاي معتقد بدان را، پاس‏داري و صيانت كند. اگر غيرت از حدود و جايگاه خود پا را فراتر نگذارد و دچار تك بُعدي نگري نشود، در حد و اندازه خود، يك اعتقاد و منش ارزش‏مند و قابل ستايش است. غيرت داشتن تنها در ناموس پرستي و صيانت از زن و همسر خلاصه نمي‏شود. غيرت يك مفهوم عام است و در ابعاد و شاخه‏هاي گوناگون، داراي كاركرد و دست‏آورد است. غيرت ديني، علمي، ورزشي، شغلي، خانوادگي و...، هر كدام داراي جهت‏گيري جداگانه‏اي است، ولي آنچه در همه يكسان است، آن حس مسئوليت پذيري و وظيفه‏مندي است. غيرت واژه‏اي مخالف با بي تفاوتي و بي‏مسئوليتي و سستي و لاابالي گري است. غيرت، مرام و منش و كرامت بزرگان است. غيرت يك انديشه‏ي متعالي استوار و راهبردي است كه بهره‏مندي از آن، آدمي را به سوي كمال و سعادت و موفقيت در كارها رهنمون خواهد ساخت.
غيرت‏ومسئوليت‏پذيري
غيرت يك حس ذاتي و فطري است. غيرت يك انديشه و اعتقاد و ايدئولوژي است. در فرهنگ فارسي در واژه‏ي معادل غيرت، حميّت و ناموس پرستي آمده است؛ يعني در مرحله اول حميّت داشتن است. حميّتي كه مساوي است با اراده و عِرق و جوهره‏ي يك بينش و انديشه، و دفاعي مصمم و استوار از آن.
آقاي سلوكي دانشجوي رشته‏ي الاهيات در خصوص غيرت مي‏گويد: غيرت ريشه در اعتقادات ما مسلمانان دارد. غيرت يك تعصب ديني است كه باعث حفاظت و صيانت از دين و ارزش‏هاي آن مي‏شود. وي مي‏افزايد: يك فرد مسلمان، داراي غيرت ديني است؛ يعني نسبت به دين و آيين و اصول اعتقادي اسلام؛ احساس مسئوليت مي‏كند.
اين دانشجوي رشته الاهيات با اشاره به برخورد قاطع امام راحل در برابر سلمان رشديِ مرتد، مي‏گويد: امام راحل به عنوان بنيان گذار جمهوري اسلامي، الگوي مناسبي از غيرت و شهامت در صيانت از دين اسلام و تعاليم آن است.
عام‏بودن‏مفهوم‏غيرت
تاكنون برداشت هاي متفاوتي از غيرت به عمل آمده است كه گاه آن را به مسئله‏اي نازل و ناخوشايند تنزل داده است. مساوي دانستن غيرت با تعصب كور و خشك به ويژه در ارتباط با مسايل ديني و اخلاقي، از جمله مواردي است كه با تأسف از آن برداشت مي‏شود.
آقاي جمشيدي - جامعه شناس - در ارتباط با غيرت مي‏گويد: به اعتقاد من غيرت به عنوان يك نگرش ذاتي در درون انسان‏ها وجود دارد، حال اين غيرت مي‏تواند در برخي از احساسات و علايق افراد، پررنگ‏تر ظاهر شود.
وي مي‏افزايد: شايد فردي براي كسب علم غيرت داشته باشد و فرد ديگري در ميادين ورزشي غيرت و شهامت و جسارت و توان‏مندي خود را نشان داده و حس قوي و اراده‏اي مصمم را به منصه‏ي ظهور بگذارد. وي اضافه مي‏كند: دانشجويي كه در ميادين علمي و بين المللي براي ايران اسلامي صاحب افتخار و سربلندي مي‏شود، بدون غيرت و تعصب ملي توان اين سهم را نخواهد داشت.
اين مدرس دانشگاه با اشاره به نقش غيرت به عنوان يك پشتوانه‏ي قويِ فكري و رواني مي‏گويد: مسلمانان، به ويژه ايرانيان را مردماني با غيرت مي‏دانند كه اين حس خوب به آنان نيرويي فوق العاده مي‏بخشد كه در پرتو آن مي‏توانند كارهاي بزرگي را انجام دهند. وي مي‏افزايد: در همه‏ي انسان‏ها غيرت وجود دارد، ولي آنچه مهم است، بيدار شدن اين حس متعالي در افراد است.
رابطه‏ي‏غيرت‏وتعصب
غيرت و تعصب داراي مفاهيم نزديك به هم هستند و در بسياري از موارد، تعريف و برداشت يكساني از اين دو واژه مي‏شود؛ چرا كه هر دو مدافع آن انديشه و ايدئولوژي هستند كه بدان اعتقاد دارند. غيرت و تعصب نسبت به خانواده، اجتماع، وطن، دين و آيين...، نمونه‏هايي است كه در موارد بسياري مي‏توان شاهد آن‏ها بود.
آقاي اسلامي - روان شناس - در باره‏ي مقوله‏ي غيرت و تعصب مي‏گويد: غيرت مفهوم قابل قبول‏تري نسبت به تعصب در نزد افكار عمومي دارد؛ چرا كه غيرت در يك معنا و برداشت عام، حكايت از مردانگي و جسارت مثبت دارد، ولي تعصب در بسياري از مواقع، برداشت خشن و سخت گيرانه‏اي از يك ايده و روش، بدون استدلال منطقي و كاملاً درستي را در ذهن تداعي مي‏كند.
وي مي‏افزايد: تعصب به ويژه در مسايل خانوادگي، اخلاقي و ديني، در حد شدت يافته‏ي آن، بسيار ديده مي‏شود، كه با تاسف اين نوع تعصبِ خشك، در بسياري از موارد موجب ايجاد دافعه مي‏شود. وي اضافه مي‏كند: براي مثال آن فردي كه حساسيت بي مورد و بي منطقي درباره‏ي مسايل ديني و اعتقادي دارد و اجازه كوچك‏ترين اظهار نظري را به ديگران نمي‏دهد، دچار يك تعصب كور و خشكي شده است و اين فرد نه تنها نمي‏تواند كسي را جذب آيين و دين خود كند، بلكه با برخورد نادرست و تند خود، موجب دوري و گريز افراد از آن ايده و انديشه‏اش مي‏شود. اين روان شناس با اشاره به اين كه دين اسلام دين رحمت و مهرباني و الفت است، مي‏گويد: بزرگان دين ما حتي با دشمنان خود براي جذب و گرويدن آنان به اسلام با مهرباني و عاطفه برخورد مي‏كردند و اين رفتارِ به دور از تعصب خشك، موجب افزايش طرف‏داران دين مي‏شد.
وي مي‏افزايد: اين رفتار و تعصبات شديد در ارتباطات و كانون خانواده نيز بايد تعديل شود. محبوس كردن زن و فرزندان در خانه و اجازه‏ي معاشرت ندادن به آنان، آن چيزي نيست كه در تعاليم اسلامي گفته شده، بلكه با آگاه كردن خانواده و نشان دادن نحوه‏ي درستِ ارتباط با ديگران است كه افراد مي‏توانند به كمال برسند. بنابر اين، غيرت و تعصب در آن حد و اندازه‏ي معقول فرد، يك روحيه و حس قابل قبول است كه مي‏تواند در صيانت و پاس‏داري از حريم‏ها مؤثر باشد.
غيرت‏دررفتار،گفتاروكردار
غيرت در همه‏ي شئون زندگي اجتماعي، اقتصادي و سياسي قابل تبيين و تشريح است. غيرت نيروي محركه‏ي توان‏مندي است كه انسان‏ها را در اهداف و نيات و اعتقادات‏شان ياري مي‏دهد. غيرت مغاير و متضاد با بي تفاوتي و بي مسئوليتي است؛ بي تفاوتي نسبت به آنچه پيرامون او مي‏گذرد و آنچه به او ارتباط و تعلق دارد؛ از خانواده تا وطن گرفته، و از رفتار و كردار، همه و همه با پشتوانه‏اي از غيرت و حميّت است كه رنگ و بوي واقعي و شكست ناپذيري خود را پيدا مي‏كند.
آقاي شيرازي - طلبه - درباره‏ي غيرت مي‏گويد: غيرت ديني و اعتقادي در راس ديگر تعصبات و تعلقات قرار دارد. يك فرد مسلمان يك فرد با غيرت و مسئول است.
وي مي‏افزايد: يك مسلمان اجازه‏ي كوچك‏ترين بي حرمتي را به مقدسات و آب و خاك و وطن خود نمي‏دهد.
وي اضافه مي‏كند: آيا چيزي جز غيرت و تعصب به آب و خاك و دين و اسلام بود كه توانست رزمندگان اسلام را در طول هشت سال دفاع مقدس در برابر دشمن تا دندان مسلح، ياري و كمك كند. وي مي‏افزايد: غيرت بيدار و هوشيار نعمت و موهبتي است كه همگان از آن برخوردار نيستند؛ اين وظيفه‏ي مبلغان دين است كه جوانان اين مرز و بوم را با فرهنگ غيرت و نقش آن در زندگي ديني‏شان آشنا سازند.
غيرت‏وناهنجاري‏هاي‏اخلاقي
«پافشاري» غيرتِ بر حاكميتِ هنجارهاي اخلاقيِ در يك جامعه‏ي اسلامي است. غيرت محركي است در مقابل نابهنجارهاي اخلاقي و زير پا گذاشته شدن برخي ارزش‏هاي اخلاقي و اسلامي. غيرتِ اخلاقي منشعب از غيرتِ ديني است، و تلاش آن بر حفظ و صيانت از ارزش‏هاي اخلاقي و انساني در يك جامعه‏ي اسلامي است.
آقاي جمشيدي - جامعه شناس - در اين باره مي‏گويد: غيرت در اندازه‏ي معقول و مناسب آن، مي‏تواند تنظيم كننده و هدايت‏گر رفتارهاي اجتماعي در چار چوب درست آن باشد.
وي مي‏افزايد: داشتن غيرت در نظام خانواده از سوي شوهر و همسر به يك اندازه است و هر دو نسبت به يك‏ديگر غيرت و تعصب و تعهد يكسان دارند كه بايد بدان پاي بند باشند.
وي اضافه مي‏كند: همان‏طور كه يك شوهر از همسر خود انتظار ندارد كه رفتارهاي ضد اخلاقي و ارزشي داشته باشد، به همان نسبت، زن نيز از همسر خود انتظار چنين رفتارهايي را نداشته و تحمل نخواهد كرد.
آقاي نوروزي - معلم - درباره‏ي غيرت و ارزش‏هاي اخلاقي مي‏گويد: با تاسف، ما در جامعه شاهد افرادي هستيم كه با فراموش كردن فرهنگ و اعتقادات خود، ارزش‏هاي اخلاقي و انساني را زير پا گذارده و تن به هر خواري و بي ارزشي مي‏دهند. وي مي‏افزايد: از لحاظ علمي فرهنگ‏ها با يكديگر قابل مقايسه نيستند؛ چرا كه هر فرهنگي ريشه در اعتقادات و ارزش‏هاي خاص خود را دارد كه در جاي خود قابل احترام است. اين نكته‏ي بسيار ظريفي است كه بسياري به غلط، با مشاهده‏ي يك رفتار فرهنگي مجاز در يك فرهنگ، خواهان همان رفتار در فرهنگ بومي خود هستند.